| |
|
|
|
|
| |
|
|
|
| การนับศักราชในระบบแบบไทย |
| |
|
|
|
|
ศักราชหน *ไทถือเป็นศักราชดั้งเดิมของกลุ่มคนไทในลาว ในภาคหนือของไทย ในพม่า |
|
และในอัสสัม นอกจากนี้ยังมีการ ใช้ศักราชอื่นๆ ในดินแดนไทยอีกด้วย เช่น กลียุคศักราช ซึ่ง
ปรากฏในหลักฐานร่วมสมัยของไทยเพียงอย่างเดียว คือ จารึกหลักที่ 24 ในประชุมจารึกภารที่ 2
จารึกนี้พบที่วัดหัวเวียง กอำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี หรือ มหาศักราช |
| |
|
|
|
|
ในสมัยโบราณ ไทยใช้ศักราชสำคัญๆ หลายศักราช มหาศักราชที่ใช้เรียกกนิษกศักราช |
|
(ซึ่งพระเจ้ากนิษกะยึดครองดินเดียภาคเหนือ ค.ศ. 72) ในภายหลังเพราะต้องการแยกให้
แตกต่างจากศักราชพม่า ซึ่งเรียกว่า จุลศักราช ส่วน พุทธศักราช ใช้กันอย่างแพร่หลาย
ในจารึกของ พม่า ไทย ลาว และกัมพูชา แต่มักจะนำมาใช้กล่าวถึงเรื่องราวเกี่ยวกับพระ
ศาสนา ในขณะที่ฝ่ายอาณาจักรจะใช้มหาศักราชหรือจุลศักราชมากกว่า |
| |
|
|
|
|
พุทธศักราชมีความสำคัญเพราะเกี่ยวข้องกับควาเชื่อเรื่องปัญจอัตรธาน หรือความเชื่อ |
|
ที่ว่าพุทธศาสนาจะดำรงอยู่ได้ต่อไปเพียง 5,000 ปี หลังจากพระพุทธองคืปรินิพพานแล้ว
เพราะฉะนั้นจึงเริ่มต้นปีพุทธศักราชที่ 1 หลังปรินิพพาน ตามข้อเท็๗๗ริงจากการขุดค้นทาง
ด้านโบราณคดีและจากรึกศึกษา เราทราบว่พระพุทธโคดมปรินิพพาน เมือ 483 ปี ก่อน
คริสตกาล แต่พุทธศาสนิกชนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ได้สืบคติความเชื่อจากอัตถกถาจารย์
(ผู้เขียนคำอธิบายคัมภีร์) ลังกาว่าพระพุทธองค์ปรินิพพานเมื่อ 543 ปี ก่อนคริสตกาลซึ่ง
คลาดเคลื่อนไป 1 รอบพฤหัสบดีจักร |
| |
|
|
|
|
พุทธศักราชมักใช้บอกเหตุการณ์ทางศาสนาและปรากฏในเอกสารกฎหมายบางส่วน |
|
จุลศักราชเป็นศักราชทางโลก จากคติความเชื่อที่ว่า พระพุทธศักราชเป็นศักราชหลัก
และสำคัญกว่าจุลศักราชเพราะเป็นเครื่องค้ำจุนพุทธศาสนานั้น ไม่ได้รับการยอมรับ
อย่างเป็นทางการ จนกระทั่งในวันที่ 21 กุมภาพันธื พ.ศ. 2455 เมื่อพระบาทสมเด็จ
พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชดำริให้ใช้พุทธศักราชเป็นศักราชประจำชาติแทน
รัตนโกสินทร์ศก เหตุผลก็คือ พุทธศักราชช่วยเชื่อมโยงอดีต ปัจจุบัน และอนาคตได้ |
| |
|
|
| |
|
ส่วนจุลศักราชเป็นศักราชที่รู้จักกันดีสำหรับคนไทยสมัยโบราณเพราะแพร่หลายทั้งในล้านนา |
| |
ที่สุโขทัยและอยุธยา การใช้จุลศักราชสมัยสุโขทัยและล้านนาเป็นเรื่องของการถ่ายทอดวัฒนธรรม
เนื่องจากสองอาณาจักรอยู่ในเขตวัฒนธรรมพม่าสมัยพุกามเป็นเมืองหลวงและพุกามเป็นศูนย์
กลางวัฒนธรรมพุทธเถรวาท พม่าใช้จุลศักราชเป็นศักราชประจำชาติดังนั้นคนไทยทางภาคเหนือ
จึงได้รับเข้ามา ส่วนที่อยุธยาได้เคยใช้มหาศักราชเป็นหลัก แต่ภายหลังการเสียกรุงครั้งที่ 1
พ.ศ. 2112 เป็นต้นมา เอกสารประวัติศาสตร์ของอยุธยาได้ใช้จุลศักราชเป็นส่วนใหญ่ |
| |
|
|
|
| การใช้ศักราชในสมัยรัตนโกสินทร์ |
| |
|
|
| |
|
หลังการตั้งกรุงรัตนโกสินทร์ ใน พ.ศ. 2325 แล้ว ไทยเรายังนิยมใช้จุลศักราชเป็นศักราชหลัก |
| |
ในระบบปฏิทินแบบจันทรคติอยู่ ครั้นถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯ โปรดให้มีเลขปี
รัชกาลทับหลังศก ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชดำริให้เปลี่ยนวิธี
การใช้ศักราชของไทยโดยโปรดให้ใช้ รัตนโกสินทร์ศก ย่อว่า ร , ศก การใช้ รัตนโกสินทร์ศก
ถือว่าเป็นการตั้งรัชศักราชใหม่อย่างแท้จริงเพียงครั้งเดียวในประวัติศาสตร์ไทย การตั้งศักราข
ใหม่นี้ มิใช่รำลึกถึงการตั้ง กรุงรัตนโกสินทร์เท่านั้นแต่หมายถึงการตั้งราชวงศ์ใหม่ด้วย และ
ทรงเริ่มใช้ปฏิทินสุริยคติแบบเกรกกเรียนด้วยเพราะไทยได้ริ่มติดต่อกับนานาชาติมากขึ้น |
| |
|
|
|
| |
|
|
|