ข้อมูลกับความคิด    

     การคิดนั้นไม่สามารถทดแทนข้อมูลได้ ข้อมูลเป็นสิ่งสำคัญ มีคุณมากเท่าไรก็ยิ่งดีเท่านั้น บางคนเชื่อว่าถ้าเขามีข้อมูลมาก
พอข้อมูลนั้นก็จะแทนความคิดได้แน่นอนว่า    ถ้าข้อมูลสามารถตัดสินใจให้คุณได้จริง   เราก็คงไม่ต้องการพนักงานมาทำงาน เพราะข้อมูลในคอมพิวเตอร์พวกนั้นจะดำเนินการตามขั้นตอนและตัดสินใจให้เราเสร็จสรรพ   สิ่งนี้อาจจะเกิดขึ้นได้ในอนาคต
แต่ในเวลานี้มนุษย์เป็นเหมือนจุดเชื่อมต่อข้อมูล ความคิด ค่านิยม และการเมืองที่จะนำสิ่งเหล่านี้ไปสู่การตัดสินใจต่อไป
     ทุกคนรู้ดีว่า ข้อมูลที่เพิ่มขึ้นเล็กน้อยก็มีคุณค่าอย่างยิ่ง การศึกษาก็ให้ความสำคัญกับข้อมูลอย่างมาก แต่เราจะรู้ได้อย่างไร
ว่าควรจะให้ข้อมูลแก่ผู้เรียนแค่ไหนถึงจะเป็นประโยชน์   และข้อมูลแค่ไหนที่เรียกว่ามากเกินไป  ?   แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรว่า
เมื่อใดที่เราควรใช้เวลานในการสอนทักษะการคิด แทนที่จะให้ข้อมูลแก่ผู้เรียนมากขึ้น ?
     เราสามารถจัดการกับข้อมูลได้ง่ายเมื่อมีหนังสือและห้องสมุด คุณก็สามารถวางหนังสือลงตรงหน้านักเรียน และปล่อยให้พวก
เขาอ่านหนังสือกันเอาเอง
     แต่ความคิดนั้นเป็นเรื่องที่ต่างออกไป   เราจะผลิตความคิดตามความต้องการได้อย่างไร ?  เราอาจอ่านความคิดของคนอื่น
ได้ แต่นั่นก็เป็นแค่ข้อมูล เราอาจจะเชื่อว่าความคิดเป็นแรงบันดาลใจจากพระเจ้าที่เหนือการควบคุมของเราแต่นั่นก็เป็นมุมมอง
ที่คร่ำครึ เราสามารถออกแบบและผลิตความคิดได้ง่ายๆ เหมือนกับที่เราผลิตข้อมูล เผลอๆ อาจจะง่ายกว่าด้วยซ้ำ เทคนิคต่างๆ ของการคิดแนวข้างทำให้เราสามารถผลิตความคิดได้ ซึ่งกระบวนการผลิตความคิดนี้ไม่ใช่เรื่องลึกลับอีกต่อไปแล้ว
     ความคิด  คือ โครงสร้างการจัดระเบียบ ที่จะจับเอาค่านิยมและข้อมูลต่าง ๆ  มาใส่เข้าด้วยกันในรูปแบบใหม่ ความคิดต้องใช้ความพยายามที่สร้างสรรค์ แค่การรวบรวมข้อมูลให้มากขึ้น หรือวิเคราะห์ทุกแง่ทุกมุมนั้น ไม่ได้ช่วยให้เกิดความคิดขึ้นมาได้แต่
ก็เห็นได้ชัดว่าเราทุ่มเทให้กับการรวบรวม   และวิเคราะห์ข้อมูลมากกว่าที่ทุ่มเทให้กับการสร้างความคิด ทั้งนี้อาจเป็นเพราะเรา
เชื่อว่า คงมีแค่พวกอัจฉริยะเท่านั้นที่สามารถจะสร้างความคิดได้แต่คนอย่างเราๆ คงไม่สามารถทำอะไรได้
    จากที่กล่าวมานี้ ไม่ได้หมายความว่าความคิดมีความสำคัญกว่าข้อมูลเพราะพวกมันล้วนเป็นสิ่งจำเป็นต่อการคิดทั้งคู่ แต่ระบบการคิดแบบดั้งเดิม  ทำให้พวกเราหมกมุ่นอยู่กับแง่มุมเดียว ที่ถึงแม้จะมีคุณค่าแต่ก็ไม่เพียงพอ  ซึ่งแง่มุมที่ว่านั้น คือ  การวิจารณ์
การตัดสิน การวิเคราะห์และข้อมูล
     "การแสวงหาความจริง" ทำให้เราหมกมุ่นอยู่กับข้อมูล เราเชื่อว่าข้อมูลคือ "ความจริง" ดังนั้นยิ่งมีข้อมูลมากเท่าใด เราก็จะยิ่งใกล้ "ความจริงที่สมบูรณ์แบบ"มากเท่านั้น ซึ่งมันจะบอกให้เรารู้ว่า เราจะต้องทำอะไรต่อไป
     เราสืมไปว่าความคิด    และข้อมูลมีความสัมพันธ์กันมากแค่ไหน ลืมไปว่าความคิดเชิงสมมติฐานคือสิ่งที่นำเราไปสู่การค้นหา ข้อมูลต่างๆ โดยอาศัยแนวความคิดที่เรามีอยู่
                         (จากหนังสือเรื่องคิดแนวขนาน ของ Edward de Bono, 2548)