หมวก
6 ใบ (Six Hats)
หมวกสีขาว
บ่งบอกถึงข้อมูล คุณอาจนึกถึงกระดาษสีขาว สีขาวที่มีลักษณะเป็นกลาง
เมื่อใช้ "หมวกสีขาว" ทุกคนในที่ประชุมจะมุ่งความสนใจไปที่การแสดงข้อมูลออกมาในแนวขนาน
เราจะดูว่ามีข้อมูลอะไร อยู่บ้าง ข้อมูลอะไรที่จำเป็น เราขาดข้อมูลอะไรบ้างแล้วเราจะได้ข้อมูลที่ต้องการนั้นมาได้อย่างไร
ซึ่งคุณภาพของข้อมูลนั้นอาจมีตั้งแต่ตรวจสอบได้ เป็นข้อเท็จจริง
ไปจนถึงข่าวลือหรือความคิดเห็นทั่วไป ดังนั้นเราจึงควรบอกด้วยว่าคุณภาพของข้อมูลเหล่านั้นเป็นอย่างไร
และถ้าผู้ร่วมประชุม
เกิดมีความคิดเห็นไม่ตรงกัน ก็ให้นำข้อมูลที่แตกต่างกันมาวางข้าง ๆ กัน
ถ้าประเด็นที่ต่างกันมีความสำคัญอย่างมากเราก็
สามารถตรวจสอบมันได้ในภายหลัง
หมวกสีแดง
บ่งบอกถึงความรู้สึก อารมณ์ สัญชาตญาณ และลางสังหรณ์ คุณอาจมองสีแดงว่าเป็นไฟ
เป็นความอบอุ่นและความรู้สึกต่างๆ เมื่อใช้หมวกสีแดง เราก็สามารถแสดงความรู้สึก
และสัญชาตญาณ ในขณะนั้นได้โดยชอบธรรม แต่เราจะไม่
่มีการพิสูจน์ อธิบายหรือแก้ต่างให้กับความรู้สึกหรือสัญชาตญาณที่แสดงออกมา
หมวกสีดำ เป็นหมวกที่ใช้กันมากที่สุด
และอาจเป็นหมวกที่มีค่าที่สุดด้วย แต่ก็มีคนจำนวนไม่น้อยคิดไปผิดๆ
ว่าหมวกสีดำ
เป็นหมวกที่ไม่ดีด้วยเหตุผลอะไรสักอย่าง แต่มันไม่ใช่อย่างนั้นเลย
คุณลองนึกถึงชุดคลุมสีดำของผู้พิพากษาดูสิ หมวกสีดำของระบบนี้หมายถึง
การระมัดระวัง การประเมินความเสี่ยง และการวิพากษ์วิจารณ์
สิ่งเหล่านี้เป็นส่วนประกอบสำคัญของการคิด
ที่จะทำให้เราไม่ทำอะไรผิดพลาด และไม่ทำอะไรที่เป็นอันตรายต่อตัวเองและทำลายผู้อื่น
เราใช้หมวกสีดำเพื่อพิจารณาว่า
บางสิ่งสอดคล้องกับข้อมูลประสบการณ์ วัตถุประสงค์ นโยบาย ค่านิยม ฯลฯ
ของเราหรือไม่
หมวกสีเหลือง
แสดงถึง "ลักษณะสร้างสรรค์เชิงตรรกะ" สีเหลืองอาจทำให้เรานึกถึงแสงแดดและการมองโลกในแง่ดี
เมื่อ
ใช้หมวกสีเหลืองทุกคนจะมองหาส่วนดีและคุณค่าในแนวขนาน เราจะพยายามมองว่าเราจะนำบางสิ่งบางอย่างได้อย่างไร
ทั้งหมวกสีดำและสีเหลืองจำต้องมีเหตุผลสนับสนุน
และเราต้องบอกถึงเหตุผลที่มาของความคิด หรือคำพูดของเราด้วยหมวก
สีเหลือง จะใช้ยากกว่าหมวกสีดำมาก เพราะการค้นหาคุณค่านั้นยากกว่าการระบุสิ่งที่เป็นอันตราย
และสิ่งที่ยากลำบาก
หมวกสีเขียว
หมายถึง ความพยายามในเชิงสร้างสรรค์ ลองนึกถึงสีเขียว ต้นไม้ใบหญ้า
การแตกยอดอ่อน กิ่งก้านสาขา ฯลฯ เมื่อใช้หมวกสีเขียว เราจะพยายามค้นหาทางเลือก
ค้นหาความคิดใหม่ๆ เราจะกระตุ้น "เคลื่อนไหว" และใช้กระบวนการต่างๆ
ของการคิดแนวข้าง และสิ่งที่สำคัญที่สุดก็คือเราจะคำนึงถึง "ความเป็นไปได้"
หมวกใบสุดท้าย คือ หมวกสีฟ้า
ให้ลองนึกถึงท้องฟ้าสีน้ำเงิน และภาพรวมของสิ่งต่างๆ เมื่อสวมหมวกสีฟ้าเราจะคิดเกี่ยวกับการคิด
และการบริหารกระบวนการคิดโดยทั่ว ๆ ไปแล้ว ประธานหรือ ผู้อำนวยความสะดวกในที่ประชุมจะเป็นผู้ใช้หมวกใบนี้
แต่ทุกคนก็สามารถให้ข้อเสนอแนะเกี่ยวกับกรรมวิธีต่างๆ ได้เมื่อที่ประชุมใช้หมวกสีฟ้า
(จากหนังสือเรื่องคิดแนวขนาน
ของ Edward de Bono, 2548)
|